Toruń, gotyk i UNESCO

Jesteśmy dumni z tego, że Zespół Staromiejski Torunia 4 grudnia 1997 r. w Neapolu został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Lista jest spisem unikalnych, bezcennych dla ludzkości obiektów – cywilizacyjnych bądź przyrodniczych, które podlegają szczególnej ochronie. Nasza toruńska Starówka znalazła się na Liście obok 12 takich unikatowych miejsc, jak m.in.Kopalnia soli w Wieliczce, Białowieski Park Narodowy czy Zamek Krzyżacki w Malborku.

Zwiedzając nasze miasto, na pewno zetkniecie się z hasłem „Gotyk na dotyk”. Zrodziło się ono z prostego powodu: mamy najwięcej w Polsce – po Krakowie – autentycznych zabytków sztuki i architektury gotyckiej. To właśnie toruński gotyk, który przetrwał do dziś w wielu średniowiecznych budowlach, przyczynił się do objęcia szczególną ochroną UNESCO znacznych obszarów miasta. Możecie być pewni, że zobaczycie w Toruniu najlepsze osiągnięcia gotyckiej architektury ceglanej. Z pewnością zachwycą Was toruńskie domy mieszkalne – największy i najlepiej utrzymany zespół gotyckiej architektury mieszkalnej w Europie północnej! Unikalny układ przestrzenny Torunia to doskonały materiał do badań dla specjalistów zajmujących się rozwojem miast w średniowiecznej Europie. W tym układzie centralne miejsce zajmuje nasz Ratusz – piękny zabytek, który spełniał niegdyś aż 3 funkcje: sądowe, administracyjne i handlowe. Cały zespół staromiejski ma cechy nadrzecznego miasta portowego, podwójnego (ze względu na Stare i Nowe Miasto), a także grodu zorganizowanego wokół zamku.

Gotycki Toruń został własnością kulturową całego świata! Stało się tak na podstawie wniosku toruńskich uczonych oraz raportu prof. Jonasa Giemzy z Litwy, przedstawiciela Komitetu Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Chcielibyście wiedzieć, dlaczego jeszcze nasza Starówka została uznana za tak unikatową? Mimo licznych wojen i konfliktów zbrojnych, w które obfitują dzieje miasta, Toruń uniknął rozległych i nieodwracalnych zniszczeń; choć wiele ówczesnych budowli (m.in. kościół św. Mikołaja i zamek krzyżacki) bezpowrotnie legło w gruzach. Cenna zabudowa historycznego miasta, którą możecie podziwiać i dziś – mury, bramy, ruiny zamku, położenie Starego i Nowego Miasta – spełnia wymagania średniowiecznego systemu obronnego.

Jest jeszcze inny powód, dla którego możemy chwalić się, że mieszkamy w „Mieście dziedzictwa kulturowego”. Otóż poza Listą Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego agenda ONZ prowadzi też Listę „Pamięć Świata”. Zawiera ona spis najcenniejszych i najważniejszych rękopiśmiennych dokumentów ludzkości. W styczniu 1997 r. trafił na nią rękopis dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, przechowywany w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, a także złożony w toruńskim Archiwum Państwowym Zbiór Tabliczek Woskowych miasta Torunia z lat 1350-1530.

W naszym mieście zetkniecie się z pewnością z pięknem dobrze zachowanego gotyku, z niezwykłymi gotyckimi budowlami – przykładami pielęgnowanego dziedzictwa kulturowego, które doceniła Komisja UNESCO. Jednak pamiętajcie, że na obszarze Starego i Nowego Miasta przetrwały również liczne, autentyczne, niezwykle wartościowe budowle renesansowe i barokowe. Miasto posiada również cenny, dwupierścieniowy system fortyfikacji miejskich – zabytek XIX-wiecznej architektury obronnej. Gdy już odkryjecie najpiękniejsze, gotyckie, oblicze Torunia, czeka na Was jeszcze wiele do odkrycia…